دندانپزشکی و بهداشت دهان و دندان کودکان

اهمیت بهداشت دهان در کودکان


طبعا رعایت بهداشت دهان و دندان باعث سلامت دندان‌های شیری و دائمی و جلوگیری از مشکلات دهان و دندان می‌شود. همانطور که می‌دانید دندان‌های شیری ۳ وظیفه مهم دارند که دو تای آن یعنی جویدن و زیبایی با دندان‌های دائمی مشترک است. اما وظیفه سوم آنها که اهمیت بسیاری دارد ایجاد مسیری برای رویش دندان‌های دائمی است. اگر دندان‌های شیری سالم باشند و در زمان درست خود لق شده و بیفتند جدا از اینکه زیبایی و  امکان تغذیه سالم را برای کودک به ارمغان می‌آورند امکان رویش صحیح دندان‌های دائمی را هم  فراهم می‌آورند. اما اگر بهداشت دهان بدرستی رعایت نشود دندان‌ها زود از دست می‌روند و کودک با مشکلاتی نظیر دشواری غذاخوردن، کاهش اعتماد به نفس به خاطر مشکلات زیبایی و تکلم و رویش نامرتب و شلوغی دندان‌های دائمی روبرو می‌شود.

نخستین دندان کودک درواقع در ماه چهارم دورن جنینی یعنی در رحم مادر شکل می گیرد . بنابراین بهداشت دندان باید خیلی زود یعنی از زمان بارداری مادر آغاز گردد پس مادر باید تغذیه صحیح داشته باشد و غذای سالم و کافی بخورد و به قدر کافی کلیسم، فسفر و دیگر مواد معدنی لازم را به بدن خود برساند که در ساختمان استخوانها و دندانهای جنین مورد لزوم است و همچنین لازم است که به حد کافی ویتامین، به ویژه ویتامین c و D مصرف نماید تا نخستین دندانهای کودک وی قوی و سالم باشند.

گاهی بانوان، در دوران بارداری دچار تورم لثه می شوند که به اصطلاح تورم لثه بارداری نامیده می شود که ناشی از تغییرات «هورمونی » است. بهداشت کافی توام با تمیز نگاهداشتن دهان و مسواک نمودن دندانها از این عارضه جلوگیری می کند.

پس از تولد کودک، نباید از بهداشت دهان کودک غافل بود و پیش از درآمدن نخستین دندانها نیز باید به این امر مهم توجه نمود. درست است که مسواک کردن را باید پس از دندان درآوردن کودک انجام داد، ولی با یک پارچه تمیز و یا تنزیب می توان باکتریها و پلاک ها را از زبان و لثه وی زدود. اگر مراقبت از دندان های کودک انجام نپذیرد و به حال خود رها گردند، دچار پوسیدگی خواهند شد بنابراین مراقبتهای بهداشتی دهان و دندان را هرچه زودتر و از ابتدای کودکی باید به فرزندان خود بیاموزیم تا در بزرگسالی کمتر دچار پوسیدگی و دیگر عوارض دندانی شوند.

بیشترین کاری که ممکن است والدین انجام دهند این است که مسواک را بردارند، کمی خمیر‌دندان روی آن بگذارند و به کودک بگویند که مسواک بزند.

کودک هم از آنجا که معمولا برای چنین کارهایی بی‌حوصله و بی‌تاب است، اغلب در کمتر از یک دقیقه کار را تمام می‌کند بنابراین در این میان اشتباه‌هایی اتفاق می‌افتد که نتیجه‌اش پوسیدگی دندان‌ها و بیماری‌های لثه‌ای است. مراقبت و حفظ سلامت دندان و لثه در کودکی سبب رشد مناسب لثه می‌شود و فاصله مناسب و مورد‌نیاز برای رشد دندان‌ها را در آینده درپی خواهد داشت همچنین سلامت دهان و دندان او را در کودکی و بزرگسالی تضمین میکند.

آیا نیازی هست که دندانهای شیری کودکان نیز تمیز و پاک شوند؟


با روئیدن و ظهور دندان در دهان ، پلاک میکروبی نیز برروی آن تشکیل گردیده و شروع به تخریب و ایجاد پوسیدگی می کند پس بهداشت دهان کودک با رویش اولین دندان شیری آغاز می شود.

چگونه؟ خیلی ساده! با استفاده از یک تکه گازاستریل زخم بندی با پارچه تمیز ملایمت و آرامی دندان را تمیز و پلاک دندانی را از روی آن بردارید.

در صورتی که کودک شما از شیشه استفاده می کند باید بدانید که اگر در هنگام خواب نیز عادت به مکیدن سر شیشه دارد ، به علت آنکه مایع درون شیشه دارای مواد قندی است این قند توسط میکربهای دهان تجزیه و به اسید تبدیل می شود و این اسید نیز بر روی دندان شیری اثر کرده و موجب پوسیدگی می شود ، پس:

از اینکه در هنگام خواب نیز شیشه یا پستان مادر در دهان کودک باشد خودداری کنید و اگر کودک شما قیل از آنکه به خواب زود عادت به استفاده از شیشه دارد حتی المقدور آن را با آب ساده پر کنید تا از پوسیدگی دندانهای شیری او جلوگیری کنید.

یک رژیم غذائی متعادل حاوی مقادیر کافی کلسیم و فسفر برای تکامل دندانهای کودک را در بردارد. لذا بدون تجویز طبیب یا دندانپزشک ، خودسرانه اقدام به دادن ویتامین ها و یا مواد معدنی به کودک ننمائید.

کودک و دندانپزشک


ملاقات با دندانپزشک تجربه ایست که کودک باید آن مواجه شود ، همانطور که یک فرد بزرگسال نیز ملزم به مواجهه با آنست.

بهترین زمان برای شروع مراجعه طفل به دانپزشک حدود ۹ ماهگی است و عادت به مراجعه منظم به داندانپزشک می تواند از پیدایش بیماریهای دهان و دندان جلوگیری کند.
اولین ملاقات کودک با دندانپزشک از اهمیت خاصی برخوردار است و باید برای او خاطره خوب و خوشی باشد تا دچار ذهنیت منفی از دندانپزشک نشود. قبل از ویزیت به کودکتان بگوئید که دندانپزشک دوست توست و می خواهد به سلامتی تو کمک کند.
اولین ملاقات کودک نباید با ساعت خواب یا بازی او مقارن باشد.

رعایت بهداشت دهان و دندان در کودکان


برای داشتن دندانهای سالم در کودکان با رعایت بهداشت، باید به نکات و موارد زیر توجه شود:

  • تغذیه سالم

با توجه به نقشی که تغذیه در سلامت دندانها ایفا می کند، برای کودکان نیز اهمیت زیادی دارد. در واقع اولین نکته ای که والدین برای حفظ سلامت دندانهای کودک خود باید رعایت کنند، توجه به تغذیه آنهاست. در این مورد خودداری از مصرف بیش از حد مواد غذایی شیرین و تنقلات سفت و سخت، مصرف لبنیات روزانه غذاهای حاوی کلسیم و ویتامین D و همچنین خودداری از مصرف غذاهای چسبنده مضر و … از جمله مواردی است که والدین باید به آن توجه داشته باشند.

در دوران شیردهی تغذیه مادر نیز تاثیر زیادی بر سلامت دندانهای نوزادان دارد. برای این منظور مادران نیز باید مراقب تغذیه خود باشند. مصرف برخی از داروها در این دوره، بر دندانهای کودکان تاثیر دارد. در صورتی که مادر از داروهای خاصی استفاده می کند، باید با دندانپزشک مشورت کند و در صورت تشخیص متخصص دندانپزشکی کودکان باید از دادن شیر به نوزاد خودداری کند.

  • تمیز کردن دندانهای شیری نوزادان

زمانی که کودک بتواند مسواک را در دست بگیرد، مسواک زدن و رعایت بهداشت دهان و دندان نیز برای او آسان می شود. اما برای نوزاد، این وظیفه والدین است که باید دهان و دندان او را تمیز کنند و پس از اینکه کودک غذا میل می کند، باید دندانهای او با پارچه تمیز شود و باقی مانده های غذا از روی دندانها او برداشته شوند.

بهتر است آخر شب ها به نوزاد شیر داده نشود. زیرا در پایان شب فرصتی برای تمیز کردن دندانهای او نیست و در نتیجه بر روی دندانها پلاک و جرم تشکیل می شود. از سوی دیگر نباید در حالت خوابیده به کودک شیر یا مایعات داده شود زیرا مقداری از شیر در دهان کودک باقی می ماند و در طول زمان به اسیدهای مضر تبدیل می شود.

  • شروع مسواک زدن

زمانی که کودک به 3 سال رسید، می تواند مسواک را در دست بگیرد و در دهان خود بچرخاند. اما برای این کار به آموزش نیز نیاز است. والدین باید نحوه صحیح مسواک زدن را به کودک خود آموزش دهند. برای دندانهای قدامی نباید مسواک را با حرکات چپ و راست بر روی دندانها کشید. زیرا به مرور زمان موجب تحلیل لثه ها می شود. روش صحیح مسواک زدن به این صورت است که برای دندانهای قدامی حرکت بالا و پایین و برای دندانهای خلفی و آسیاب، حرکت به صورت رفت و برگشت است.

باقی ماندن خمیردندان بر روی دندان نیز باعث تخریب دندانها می شود. بنابراین شستشوی کامل آن ضرورت دارد. بنابراین والدین باید به کودک آموزش دهند که پس از مسواک زدن، به خوبی دهان و دندان خود را بشوید. میزان خمیر دندان نیز باید کم باشد که به مرور به دندانهای کودک آسیب وارد نکند.

  • استفاده از دهانشویه

هر چند برای کودکان دهانشویه ضرورت ندارد و براساس نظر متخصصین بهتر است این مورد از برنامه بهداشت دهان و دندان کودک حفظ شود، اما با توجه به نقشی که دهانشویه در حفظ بهداشت دهان و دندان دارد و از تشکیل باکتری در دهان جلوگیری می کند، بهتر است با رعایت آموزش ها استفاده شود.

دهانشویه برای کودکان باید فلوراید کمتری داشته باشد. باید به کودکان آموزش داده شود که از بلعیدن دهانشویه خودداری کنند. زیرا فلوراید موجود در دهانشویه برای سلامت کودک زیان آور است. تعداد دفعات استفاده از دهانشویه برای کودکان کمتر از والدین است و یکبار در هفته کفایت می کند.

  • استفاده از نخ دندان

ممکن است تصور کنید کودکان به نخ دندان نیاز ندارند. زیرا طول تاج دندانهای آنها کوتاه است و در نتیجه هیچ غذایی در لابه لای دندانهای آنها قرار نمی گیرد. در حالی که این تصور اشتباه است و کودکان نیز همچون بزرگسالان به نخ دندان نیاز دارند. اما به دلیل سخت بودن این روش، ابتدا والدین خود باید آن را انجام دهند تا کودکان نیز یاد بگیرند. استفاده صحیح از نخ دندان اهمیت زیادی دارد. در صورتی که نخ دندان اشتباه انجام شود، به لثه کودک آسیب های جدی وارد می کند.

  • انجام معاینات دندانپزشکی

بردن کودک به نزد متخصص دندانپزشکی کودکان باید به صورت مدام و دوره ای باشد. در صورتی که دندانهای کودک بد رنگ و یا پوسیده شده باشند، ترمیم و درمان آنها ضرورت دارد. فرآیند پرکردن دندانهای پوسیده کودک نیز همچون بزرگسالان انجام می شود. در عین حال معاینات لثه کودک نیز اهمیت دارد. در صورتی که لثه کودک عفونی باشد، مطمئنا تاثیر نامطلوبی بر روی دندانهای او بر جای می گذارد.

  • مراقبت از دندانها هنگام خوراندن دارو به کودک

مصرف برخی از داروها برای دندانهای کودکان مضر است. برای مثال داروهای تقویتی و قطره های آهن اگر بر روی دندانها ریخته شود و یا هنگام خوردن با دندان تماس داشته باشند، موجب سیاه رنگ شدن دندانهای کودک می شود.

اگر چه تنها ظاهر و شکل دندان بدرنگ می شود و هیچ تاثیری بر پوسیدگی ندارد، اما به دلیل زشت شدن رنگ دندانها، بهتر است در زمان استفاده از این داروها باید از قطره چکان استفاده شود تا با دندانها تماس نداشته باشند. پس از مصرف نیز کودک دهان و دندان خود را با آب بشوید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *