کشیدن دندان در ارتودنسی

کشیدن یا نکشیدن دندان در ارتودنسی


گاهی اوقات بیمارانی به متخصصان ارتودنسی مراجعه می کنند که مطالبی در مورد ارتودنسی و روشها و دستگاههای درمان مطالعه نموده اند. یکی از نگرانی های این بیماران کشیدن دندان در ارتودنسی است. بحث کشیدن یا نکشیدن دندان برای اهداف ارتودنسی بحث امروزمتخصصان و بیماران ارتودنسی نیست. این مسئله در 100 سال گذشته مورد بحث بوده بطوری که درآغاز ابداع دستگاههای ارتودنسی مشابه دستگاههای امروزی هیچ دندانی کشیده نمی شد.

نتیجه درمانهای این دوره برگشتن ناهنجاری تعداد زیادی از بیماران بود. با بررسی درمانهای این افراد و درمان مجدد آنها همراه با کشیدن دندان مشخص شد که عامل بسیاری از درمانهای ناموفق کمبود فضا و عدم هماهنگی اندازه دندانها با اندازه استخوان در برگیرنده دندانها است. با مشخص شدن نتایج فوق در اواسط قرن قبل ، متخصصان ارتودنسی گرایش زیادتری برای کشیدن دندان در طی درمان ارتودنسی پیدا کردند . با بررسی مجدد نتایج درمانی این گروه از بیماران و جمع بندی تحقیقات دیدگاه متعادل تری در ارتباط با کشیدن و نکشیدن دندان ایجاد شد.

در ارتودنسي پيشرفته امروزي چندين عامل باعث شده است تا متخصصان ارتودنسي تا حد امكان از كشيدن دندان دوري كنند. يكي از عواملي كه امروزه در ارزيابي زيبايي افراد، مورد توجه متخصصان ارتودنسي است ميزان ديده شدن دندان ها و لثه ها هنگام صحبت كردن و خنديدن است به طوري كه ديده شدن مناسب دندان ها و حاشيه لثه علاوه بر زيبايي باعث جوان تر نشان دادن فرد مي شود.

کشیدن دندان به دلایل ارتودنسی


ارتودنسی به تنهایی نمیتواند ردیف نبودن (misalignment ) یا بهم ریختگی (crowding ) زیاد دندانها را اصلاح نماید. کشیدن دندان، آشکار سازی دندان نهفته، پیوند نواحی معیوب لثه یا تغییر موقعیت فک یا بخشی از فک برای موفقیت ارتودنسی ممکن است لازم باشد. دندانپزشک مشخص میکند کدام دندان یا ناحیه از استخوان فک نیاز به درمان اصلاحی دارد.

دندانها به علت کمبود فضا در فک ممکن است دچار بهم ریختگی یا حتی نهفتگی شوند. گاهی اوقات یک یا چند دندان دائمی خارج میشوند تا فضا را برای ردیف شدن مناسب دندانهای دیگر فراهم آوردند. دندان شیری ممکن است زمانی که لازم است بیفتد، شل نشده و نیفتد بنابراین باید آن را کشید تا فضای مناسب برای بیرون آمدن دندان دائمی فراهم شود.

دندان عقل ممکن است در درمان ارتودنسی اختلال ایجاد نماید و در بهم ریختگی دندانها پس از تکمیل درمان، نقش داشته باشد بنابراین بهتر است دندان عقل نیز پیش یا بلافاصله پس از درمان ارتودنسی یا کشیده شود.  اگر کشیدن دندان عقل مدت زیادی طول بکشد ممکن است بهم ریختگی و برگشت دندان به حالت قبل (ریلاپس) و حتی نیاز به درمان دوباره ارتودنسی اتفاق بیفتد.

توجه کنید که روش درمانی هر فرد با فرد دیگر متفاوت است.همه پیشرفت های ذکر شده ممکن است در برخی از بیماران قابل استفاده نباشد. در این موارد لازم است بیمار نگرانی های خود را با متخصص ارتودنسی در میان گذاشته و در صورت نیاز با سایر همکاران مشاوره داشته باشد .هیچ شکی وجود ندارد که در یک طرح درمان خوب توسط (متخصص ارتودنسی ) با کشیدن یا نکشیدن دندان علاوه بر رابطه دندانی ،نمای صورتی بیمار نیز بهتر میشود.

هدف نهایی درمان ایجاد بیشترین زیبایی با بهترین رابطه دندانی با بهترین ثبات همراه با سلامت بافتهای دهان و دندان است.

عوارض درمان ارتودنسی


نیازهای درمانی در افراد بطورکلی به دو گروه درمان های انتخابی و درمان های ضروری تقسیم می شوند .درمان های ضروری درمان هایی هستند که در صورت بی توجهی باعث درد ،ناراحتی و به خطر افتادن سلامت کلی فرد می شوند.

در طرف مقابل درمان هایی هستند که انتخابی بوده و فرد به دلیل اولویت خاص از نقطه نظر کارایی بهتر ، زیبایی یا پیشگیری از بروز بیماری های دیگر انجام می دهد. درمان ارتودنسی یکی از این درمان ها است که عمدتا برای زیبایی بیشتر ،افزایش کارایی سیستم دندانی و یا راحتی بیشتر در مراقبت های دندانی و جلوگیری از پوسیدگی و ناراحتی لثه انجام می شود.

در کنار این فواید ممکن است نگرانی هایی در ارتباط با عوارض یا محدودیت های درمان ارتودنسی وجود داشته باشد. آگاهی از این عوارض یا محدودیت ها و روش های جایگزین در هنگام شروع درمان ارتودنسی ضروری بوده و فرد درمان کننده موظف است هم از جنبه اخلاقی و هم از جنبه حقوقی آنرا به اطلاع بیمار برساند.

خطای درمان کننده

مهمترین عامل ایجادکننده عوارض نامطلوب درمان ارتودنسی به مهارت فرد درمان کننده ارتباط دارد.اگر فرد درمان کننده در این حیطه تخصص نداشته باشد امکان بروز خطا در مرحله تشخیص،طرح درمان،انجام درمان ونگهداری نتایج درمان وجود دارد. متاسفانه این خطاها شایعترین و غیر قابل جبران ترین مشکلاتی هستند که دردرمان های ارتودنسی درجامعه دیده می شوند .

این خطا ها عمدتا مربوط به عدم توانایی در برآورده کردن انتظارات بیمار، کشیدن نادرست دندان،بهم زدن نیمرخ بیمار ،تبدیل نمودن بیمار ی که با ارتودنسی قادر به بهبود وضعیت بوده به بیماری که نیاز به جراحی فک دارد،پوسیدگی دندان و بیماری های لثه وکوتاه شدن ریشه دندان ها به دلیل اعمال نیروی نامناسب است.

افرادی که دارای تخصص ارتودنسی هستند علاوه بر قید کلمه متخصص ارتودنسی در تابلو در مهر نظام پزشکی خود نیز کلمه متخصص ارتودنسی را دارند.بررسی کامل تر تخصص وتجربه فرد با بررسی مدارک تخصصی فرد در سایت نظام پزشکی امکان پذیراست.

آیا می‌توان دندان نیش را کشید و درمان ارتودنسی انجام نداد؟


دندان نیش علاوه برتامین زیبایی دندانی به زیبایی فرم صورت هم کمک می‌کند. حمایتی که این دندان از استخوان موجود در گوشه دهان می‌کند تاثیر بسیار زیادی در پر جلوه دادن صورت دارد. در افرادی که دندان نیش خود را به هر دلیلی از دست داده‌اند فرورفتگی مشخصی در گوشه‌های دهان اتفاق می‌افتد که نتیجه آن فرو رفتن ناحیه لب‌ها، مسن‌تر شدن صورت فرد و عدم هماهنگی دهان با اندازه بینی و چانه خواهد بود.

اهمیت این دندان خیلی زیاد‌تر ازآن چیزی است که فقط به زیبایی ربط داد. این دندان در ایجاد رابطه صحیح دندانی و حمایت از سایر دندان‌ها هم نقش عمده‌ای دارد. با وجود ریشه‌های بلند دندان نیش است که بسیاری از نیروهای مخرب فقط توسط این دندان جذب و خنثی می‌شود.

بنابراین در درمان‌های ارتودنسی تقریبا هیچ تمایلی برای کشیدن این دندان‌ها وجود ندارد. حتی اگر موقعیت این دندان بصورت دندان نهفته باشد و شانسی برای بیرون آوردن آن و قرار دادن آن در ناحیه صحیح باشد این تلاش انجام می‌شود. بهتر است توصیه کنم که والدین به این موضوع توجه داشته و با درخواست خود یا با پیشنهاد دندانپزشک نسبت به خارج کردن این دندان‌ها اقدام ننموده و در این موارد حتما نظر متخصص ارتودنسی را جویا شوند. جبران مشکلات مرتبط با خارج کردن دندان‌های نیش در اغلب موارد امکان پذیر نیست.

درمان لبخند لثه ای(روش های جراحی و بدون جراحی)

اصلاح لبخند لثه ای


در بعضی افراد هنگام لبخند ، مقداری از لثه ها دیده می شود ، که به این حالت لبخند لثه ای میگویند . این مشکل امروزه با پیشرفتهایی که در علم دندانپزشکی روی داده قابل اصلاح است.

حتی اگر فرد دارای دندان هایی صاف، سالم و متقارن باشد، ممکن است با بیرون زدن خط لثه یا ناهموار بودن آن، لبخندی نازیبا داشته باشد. مقدار نمایان شدن لثه در لبخند کامل طبیعی ۲-۱ میلی متر است . نمایان شدن ۴ میلیتر یا بیشتر از لثه از جدابیت صورت می کاهد و اصطلاحاً  ًخنده اسبیً نامیده میشود. احتمال وقوع این پدیده در مردان ۷٪ و در زنان ۱۴٪ است به عبارت دیگر زنان دو برابر مردان گرفتار این نقیصه میشوند.

اصلاح لبخند لثه نما عملی درمانی است یا زیبایی؟


اگر لبخند لثه نما ناشی از یک بیماری لثه ای باشد با هدف درمان، جراحی می شود. در مقابل لبخند لثه نمایی که تابع صفات ظاهری ارثی فرد و از بدو تولد با او همراه بوده و سلامت جسمی او را به خطر نینداخته اما روحیه سالم این شخص را از بین برده با هدف زیبایی اصلاح می شود.

آیا مشکل این افراد در طول زیاد لثه است یا کوچکی دندان ها؟


در این افراد، لثه بخش زیادی از دندان ها خصوصا دندان های جلویی را پوشانده در نتیجه طول دندان این افراد خیلی کوتاه به نظر می رسد.

کدام بیماری ها می توانند باعث پیشروی زیاد لثه بر دندان شوند؟


  • التهاب لثه دوران بلوغ ناشی از تغییرات هورمونی
  • بهداشت نامناسب دهان
  • تنفس دهانی ناشی از انسداد بینی
  • استفاده از برخی داروهای ضدتشنج
  • برخی داروهای ضدافزایش فشارخون
  • برخی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

درمان


لبخند لثه ای باعث کوتاه تر دیده شدن دندان ها و از دست رفتن اعتماد به نفس فرد می شود. به صورت ایده آل، لثه باید متقارن و صاف باشد و در هنگام لبخند زدن دیده نشود تا حواس افراد را به سمت خود جلب نکند. خوشبختانه روش های درمانی زیادی از جمله لیزر درمانی لبخند لثه ای وجود دارد.

لیزر درمانی خط لثه چیست؟

در گذشته، لثه بیمارانی که دچار این مشکل بودند به وسیله یک چاقوی کوچک جراحی بریده می شد، که این روش باعث خونریزی شدید و طول درمان زیاد می گردید. امروزه، با ظهور تکنولوژی لیزر درمانی در دندانپزشکی، و ابزارهایی مانند دیود لیزر، بیماران می توانند در روشی سریع، ساده و تقریبا بدون درد خط لثه خود را با لبخند خود تنظیم نمایند.

در این روش برای شروع لیزر درمانی لبخند لثه ای، دهان بیمار با استفاده از بی حسی موضعی بی حس می شود تا از بروز هرگونه ناراحتی جلوگیری شود. سپس دندان پزشک با استفاده از یک دیود لیزر به آرامی دور بافت لثه اضافی را برش می دهد و یک نواخت تر می کند. لیزر در حین برش دادن به لثه آن را می سوزاند، در نتیجه مقدار خونریزی و شانس ابتلا به عفونت تا حد زیادی کاهش می یابد. کل روند لیزر درمانی لبخند لثه ای در یک جلسه قابل اجراست.

جراحی لثه

گاهی تغییرات هورمونی باعث می شود فرد به جراحی لثه نیاز پیدا کند. بعضی افراد به صورت ژنتیک مستعد ابتلا به بیماری های لثه هستند و بیشتر از سایرین به این بیماری ها مبتلا می شوند و نیاز به جراحلی لثه پیدا می کنند. عمل جراحی زیبایی لثه برای تغییر شکل لثه و به عبارتی لبخند لثه ای که بهتر به نظر بیاید استفاده می شود.

جراحی لثه یا پریودنتال دارای شباهت خاص با هرس کردن درخت دارد. در این حالت مشابه هرس کردن شاخه های اضافی، خشک شده و دارای مشکل به منظور کمک به رشد درخت، بخش هایی از لثه که دارای مشکل هستند، در عمل جراحی لثه حذف یا ترمیم می شوند و به این ترتیب امکان رشد مناسب سایر اجزای لثه فراهم می گردد. علاوه بر این در برخی موارد نیاز به پیوند بافت جدید در محل آسیب دیده وجود دارد.

در جراحی لثه نجات دندان ها هدف اصلی دندان پزشک است، اما ایجاد توازن در اثربخشی روش درمانی با هزینه آن می تواند به تعیین حالت مناسب جهت حل مشکل بیمار کمک کند. در این حالت فرد ممکن است از سطح سلامتی کافی برای عمل جراحی لثه برخوردار نباشد و این مسائل نیز می تواند عامل های تعیین کننده در انتخاب روش درمانی جراحی لثه باشد.

روش های جراحی لبخند لثه ای

  • در بعضی  از بیماران که طول تاج دندانهایشان کوتاه است و در حین لبخند و صحبت مقداری از لثه هایشان  دیده میشود ، ابتدا با یک جراحی بسیار آسان و ساده لثه ، و با بی حسی موضعی مقداری از لثه ها بالا برده می شود و سپس با درمان لامینیت ویا ونیر ظاهر لبخند بازسازی می شود.
  • گاهی مشکل  لبخند لثه ای مریوط به فرم وراثتی فک ها و استخوانهای صورت می باشد در این موارد طول یک سوم میانی صورت بلند است . مشکل زیبایی این بیماران با انجام جراحی فک و بالابردن آن حل میشود.
  • در بعضی موارد حالت لبخند لثه ای مربوط به کوتاهی لب بالا و یا هایپراکتیو بودن عضلات لب است ، این موارد با جراحی پلاستیک و تغییر موقعیت لب بالا و یا تزریق بوتاکس و شل کردن عضلات لب بالا قابل درمان است.

جلو بودن دندانهای پایین و بزرگ بودن فک پایین

در درصد کمی از بیماران دندان ها یا فک پایین ( و یا هر دو ) جلو هستند. به این بیماران اصطلاحاً بیماران کلاس سه گفته می شود. در سنین اوایل دبستان بسیاری از این بیماران را با درمان های تغییر رشد با کاربرد وسایلی همچون فیس ماسک می توان درمان نمود. اگر این الگوی صورتی جنبه وراثتی داشته باشد و یا شدید باشد ممکن است در سنین بالاتر بیمار نیازمند جراحی فک به همراه ارتودنسی داشته باشد.

شیوع جلو بودن فک یایین در جامعه درحدود  3 درصد جمعیت است. این مشکل همیشه به دلیل جلو بودن واقعی فک پایین نیست، بلکه کوچک بودن فک بالا نسبت به فک پایین هم می تواند نمای بزرگی زیاداز حد فک پایین را بوجود آید.

روش درمان این ناهنجاری وابسته به سن بیمار و شدت ناهنجاری است.اگرسن بیمار در محدوده قبل از بلوغ باشد و شدت ناهنجاری در حد خفیف تا متوسط ، امکان اصلاح اندازه فک با کمک دستگاههای ارتودنسی فانکشنال قابل بررسی است. اگر شدت ناهنجاری در حد متوسط تا شدید باشد و یا بیمار دوره بلوغ را گذارنده باشد نیاز به درمانهای ترکیبی ارتودنسی و جراحی فک خواهدبود.

در صورتی که بیمار در حال رشد باشد  استفاده از دستگاههای ارتودنسی متحرک یا ثابت فانکشنال بعنوان مرحله اول درمان تجویز می شود.تجویز وسیله ارتودنسی فانکشنال ثابت یا متحرک وابسته به شرایط کلی بیمار، میزان همکاری و وضعیت تکاملی دندان ها دارد که با معاینه توسط متخصص ارتودنسی مشخص می شود. این وسایل علیرغم ظاهر بسیارساده ای که دارند کمک بسیار زیادی به این بیماران می نماید و نیاز به درمان جراحی فک را از آنها دور می نماید.

استفاده از وسایل متحرک با توجه به حجمی که دارند برای بیمار چندان ساده نبوده و نیازمند تشویق و حمایت خانواده و درمان کننده خواهد بود. استفاده مناسب از این وسایل به میزان حداقل 16 ساعت در شبانه روز برای کسب نتیجه مناسب ضروری است. باموفقیت نتیجه مرحله اول درمان، درمان ارتودنسی ثابت بعنوان مرحله دوم درمان برای ردیف نمودن دندان ها و رفع مشکلات باقیمانده از مرحله اول درمان تجویز می شود.

دلایل جلوتر بودن فک پایین نسبت به فک بالا (ناهنجاري كلاس III)


آنچه از دید بیماران جلو بودن فک پایین تلقی می شود در غالب موارد دست کم تا حدی با عقب بودن فک بالا همراه است.

مهترین اتیولوژی جلو بودن فک پایین یا عقب بودن فک بالا، ارث می باشد. البته در برخی موارد به دلیل تداخل دندانها با یکدیگر حین بستن دهان جهت رسیدن به آسایش بیشتر، بیمار ناخودآگاه فک پایین خود را به سمت جلو شیفت می دهد. به این وضعیت پروگناتیسم فانکشنال مندیبل گفته می شود و درمان ميبايست هر چه زودتر شروع شود.

آیا استفاده از درمان ارتودنسی تنها برای فک پایین امکانپذیر است؟


یکی از سوالات رایج بیماران برای درمان ارتودنسی، قابلیت انجام این روش برای تنها یک فک می باشد. به طوری که برخی از بیماران تنها از شکل و ساختار یک فک خود ناراضی هستند و تمایلی برای ارتودنسی هر دو فک ندارند. بلکه میخواهند تنها فک پایین آنها ارتودنسی شود. متخصصان ارتودنسی پاسخ این سوال را داده اند و بر این نظر هستند که براکت هایی که برای فک بالا و فک پایین استفاده می شوند، به یکدیگر متصل نیستند و هیچ ارتباطی میان آنها وجود ندارد. بنابراین طبیعی است که برای برخی از بیماران، براکت ها تنها بر روی یک فک استفاده شود.

  • جلو بودن فک پایین

اگر فک پایین جلوتر از فک بالا باشد، در زمان بسته شدن دهان، لب پایین جلوتر از لب بالا قرار می گیرد. در این صورت دندان ها در فک پایین هم به سمت خارج از دهان هدایت می شوند. کج و کوله شدن دندانهای فک پایین، در نتیجه یکسان نبودن دو فک بالا و پایین در یک راستا، رخ می دهد. بنابراین اولین کاری که باید انجام شود، ابتدا بیمار باید به جراح فک و صورت مراجعه کند و پس از اینکه هر دو فک بر روی یکدیگر قرار گرفتند، ارتودنسی انجام می شود تا دندانهای کج هم مرتب شوند. اگر بیماری تمایلی برای جراحی فک خود نداشته باشد، باز هم می تواند برای ارتودنسی فک پایین اقدام کند.

  • وجود فاصله بین دندانهای فک پایین

اگر فک پایین بیش از حد بزرگ باشد، دندانها با فاصله‎ی زیاد از هم رشد می کنند که چهره زشت می کند و در عین حال موجب از بین رفتن لثه هم می شود. برای درمان این عارضه، دندانپزشکان توصیه می کنند تا براکت های ارتودنسی بر روی دندانهای فک پایین قرار بگیرد. این در حالی است که در بسیاری از موارد، دندانهای فک بالا به طور مرتب و با فاصله مناسب در کنار هم هستند. در این صورت هیچ نیازی به ارتودنسی فک بالا نیست.

  • مشکل کراس بایت در فک پایین

اگر دندانهای فک پایین به مشکل کراس بایت دچار هستند، بازهم تنها راه درمان ارتودنسی است. کراس بایت به معنای چرخش دندانهاست. گاهی ممکن است این عارضه تنها در فک پایین مشاهده شود و دندانهای فک بالا مرتب باشند که در این صورت به ارتودنسی تنها برای فک پایین انجام می شود.

با استفاده از وضعیت اولیه فك پایین، اثرات سیستم دندانی غیر هماهنگ از بین برده می‏شود به طوری كه یك نتیجه بالینی پایدار به وجود می‏ آید. چون اختلالات سیستم دندانی باعث تغییرات در مفصل گیجگاهی فكی و سیستم عضلانی می‏گردد، بنابراین معالجات ارتودنسی می‏تواند كنترل دقیقی بر حركات فك پایین به وجود آورد.

اثر درمان‌های ارتودنسی بر عضلات بدین ترتیب است:

۱ـ اثرات نامطلوب عضلات را بر دندان‌ها و اسكلت فكی صورتی از بین می‏برد.

۲ـ موجب به وجود آمدن یك سیستم دندانی ایده ‏آل می‏گردد.

تغییرات عضلانی كه همراه معالجات ارتودنسی ایجاد می‏شود عبارتند از:

۱ـ اصلاح وضعیت لب‌ها.

۲ـ اصلاح وضعیت زبان.

۳ـ اصلاح موقعیت فك پایین.

۴ـ ضربات جویدن.

۵ـ اصلاح در وضعیت تنفس

علت و درمان کجی دندان

کجی دندان ها


نامرتبی یا کجی دندان ها یکی از مشکلات شایع در جوامع امروزی است. به طور تقریبی نیمی از افراد جامعه درجاتی از بی نظمی دندانی دارند. علت اصلی کجی دندان ها عدم هماهنگی بین اندازه دندان ها و فضای موجود در فکها می باشد. در اغلب موارد دندان های شیری که ۲۰ عدد هستند، نظم دندانی قابل قبولی دارند و در روند جایگزینی دندان های شیری با دندان های دائمی، بدلیل بزرگتر بودن مجموع عرض دندان های دائمی درجاتی از بی نظمی و کجی دندان ها ایجاد می گردد. در روند رشد، مکانیسم های طبیعی این اختلاف اندازه را جبران می نمایند. مثلاً فاصله بین دندان های شیری یکی از مکانیسم های جبران اختلاف اندازه دندانهای شیری و دائمی است. هنگامی که مکانیسم های طبیعی موجود باعث برطرف شدن کمبود فضای دندان های دائمی نشوند، کمبود فضا و بی نظمی دندان ها ایجاد می شود.

دلایل رویش دندان های کج


کج بودن دندان ها یکی از مشکلاتی است که بیشتر افراد  اهمیتی به آن نمی دهند، دریغ از اینکه همین مشکل می تواند در پوسیدگی دندان ها تاثیر زیادی داشته باشد زیرا هنگام مسواک زدن قسمت هایی باقی می مانند که نمی توان تمیزشان کرد و همین موضوع باعث تشکیل پلاک های باکتری در محل شده و با گذشت زمان دندان از بین می رود. بیمارانی که دندان های کج دارند معمولا با دهان بسته لبخند می زنند تا ساختار دندان هایشان نمایان نشود، ولی معمولا بعد از درمان ارتودنسی این مشکل برایشان حل می شود. معمولا متخصصین توصیه می کنند فرزندان خود را در سن 7 سالگی پیش متخصص ارتودنسی ببرید تا در  صورتی که هر گونه مشکلی وجود داشته باشد، تشخیص داده شده و به موقع درمان شود.

با درمان ارتودنسی مشکل کج بودن دندان ها، دندان های زیاد در دهان،  ساختار نامناسب فکین، اپن بایت و هر گونه مشکلی که با ساختار دندان ها و فکین می باشد حل می شود. ساختار نامناسب دندان ها در زیبایی صورت نیز تاثیر می گذارد و به همین دلیل افراد، بیشتر اوقات، درمان ارتودنسی را برای زیبایی انجام می دهند. مطالعات نشان داده است 70 درصد افراد حداقل یک بی نظمی در داخل دهان خود دارند. این بی نظمی معمولا رشد نامناسب دندان و یا رویش کج آن است. ولی آیا دلیل روشنی برای رویش کج دندان ها وجود دارد؟

واقعیت این است که هنوز دلیل کاملا روشنی برای کجی دندان ها وجود ندارد ولی متخصصین نظریه های مختلفی را در این  زمینه مطرح کرده اند. برخی از محققین معتقدند تغییراتی که در عادات غذایی بشر به وجود آمده است موجب برزو این مشکل شده است. این محققین معتقدند در گذشته استفاده از فکین برای جویدن و خوردن غذا زیاد استفاده می شده است.عادت های غذایی و رفتاری مختلف در کودکی، تاثیر زیادی در ساختار فکین و صورت دارد. محققین اعتقاد دارند چون عادت های غذایی تغییر کرده است، فکین کوچکتر رشد می کنند ولی از آنجایی که رشد دندان ها تفاوتی نمی کند، اندازه فک و تعداد دندان ها هماهنگ نمی شوند.

مطالعات حاکی از آن است که کجی دندان ها در گذشته در مقایسه با امروز کمتر بوده است و یکی از اصلی ترین عواملی که در این چند سال تغییر پیدا کرده است، عادت ها و رژیم غذایی بوده است. یک موضوع دیگری که مطرح شده است تاثیرمواد غذایی خورده شده در رشد، استحکام و ساختار فکین و دندان ها اهمیت زیادی دارد. با وجود اینکه این مطالعات علمی بوده است، نمی توان گفت این نظریه ها قطعی بوده است و نمیتواند دلیل اینکه هنوز هم چرا برخی از افراد دندان های کاملا صافی داشته، در حالی که عده ای دیگر دندان های کج در می آورند.

البته برخی از محققین اعتقاد دارند عوامل ژنتیکی نیز در رویش دندان های کج نیز بی تاثیر نیست. همانگونه که افرادی با موهای قرمز به دنیا می آیند، افرادی هم با دندان های کج متولد می شوند. بیشتر کودکان عادت به مکیدن انگشتشان دارند که همین موضوع نیز در رویش دندان های کج کم تاثیر نیست ولی موضوعی که اهمیت دارد درمان آن است که با استفاده از براکت ها و دستگاه ارتودنسی می توان این مشکل را حل نمود.

کجی دندان‌های کودک ارثی است


یک دندانپزشک اطفال گفت: اندازه فک و دندان‌ها که از والدین به ارث می‌رسد عامل موثر در کجی دندان‌های دائم است که پس از افتادن دندان‌های شیری می‌روید.

کجی یا صافی دندان‌ها در مرحله نخست به اندازه دندان‌های دائم و در مرحله بعد اندازه استخوان فک بستگی دارد که هر کدام از این فاکتورها ممکن است از یکی از والدین به ارث برسد و به همین دلیل هر نوع ناهماهنگی میان این دو عامل به کج شدن دندان‌ها منجر می‌شود.

البته اگر ضربه وارد شده روی جوانه دندان دائم اثر بگذارد به کجی آن منجر می‌شود. بعلاوه گاهی ساختمان دندان پیش از رویش به حدی آسیب می‌بیند که لکه‌های سفید، پس از رویش روی آن دیده می‌شود یا این که پس از مدتی روی ریشه خم می‌شود.

درمان دندان های کج و نامنظم


مغز انسان در سیر تکاملی خود بیشتر و بیشتر رشد کرد و همراه آن توقعات و انتظارات زندگی نیز پیچیده‌تر شدند. بدین ترتیب جمجمه صورت برای فکر کردن بیشتر در ناحیه گیجگاه به طرف جلو کشیده شد و دهان میمون‌وار به بینی سربالا و یک چانه ظریف تبدیل گردید. به این معنا که فضا در فک انسان کم شد، اما عدد ۳۲ باقی ماند. به همین خاطر انسان‌ها امروزه با شیوه‌های مختلف ارتودنسی کوشش می‌کنند که فضای بیشتری برای دندان‌های خود در دهان ایجاد کنند. در این میان، تنها امری که مایه تسلی انسان است، این است که کج بودن دندان‌هایش نشات گرفته از هوش تکامل یافته‌ی نوع بشر است.

ایجاد فضا در دهان با روش ارتودنسی

درمان دندان های کج و نامنظم تابع عوامل متعددی است که متخصصین ارتودنسی با معاینه دقیق بیمار و بررسی قالب های دندانی ، عکسهای داخل دهانی و خارج دهانی و گرافی های فک و صورت در این خصوص تصمیم می گیرند. در طرح ریزی درمان این بیماران، سلامت دهان و فک بیمار و شکل و ظاهر اجزای صورت از عوامل مهم تصمیم گیری است. باید بدانیم که درمان های ارتودنسی می توانند تأثیرات قابل توجهی بر روی فرم لب و صورت داشته باشند و از این رو تجربه و دانش تخصصی دندانپزشک از یک سو و همکاری بیمار از سوی دیگر لازمه یک درمان ارتودنسی خوب است.

در درمان بیماران دارای کمبود فضا ، حسب شدت کمبود فضا و با در نظر گرفتن موارد فوق الذکر ممکن است متخصص ارتودنسی ( ارتودنتیست ) تصمیم به کشیدن تعداد مشخصی از دندان های دائمی گیرد تا با استفاده از فضای دندان های کشیده شده ، درمان کجی دندان‌ها انجام شده و نظم دندانی ایجاد گردد. تقریباً نیمی از بیماران با دندان های کج نیازمند کشیدن دندان دائمی هستند. در برخی موارد کشیدن و نکشیدن دندان در یک بیمار مشخص ممکن بوده و هر یک از این روش ها معایب و محاسن خاص خود را دارند که تصمیم گیری نهایی با لحاظ شرایط خاص بیمار و با مشارکت بیمار در تصمیم گیری انجام می گیرد. در این موارد ممکن است بین متخصصان ارتودنسی نیز اختلاف نظر وجود داشته باشد. برای تصمیم گیری صحیح ارائه اطلاعات کافی به بیمار توسط متخصص ارتودنسی ( ارتودونتیست ) و مشارکت بیمار در این تصمیم گیری لازم است.

ارتودنسی جراحی یا درمان ارتوگناتیک

جراحی فک یا ارتوگناتیک چیست ؟


جراحی فک یا ارتوگناتیک عملی است که برای اصلاح ناهنجاری های فکی انجام می گیرد. اصطلاح “ارتوگناتیک“ از کلمه ی یونانی “orthos”  به معنای صاف کردن و “gnathic” به معنای فک می باشد. از این رو اصطلاح ارتوگناتیک به  معنای “صاف کردن فک” می باشد.در دنیای پزشکی امروز این اصطلاح به طور مشخصی در مورد درمان به وسیله ی جراحی با هدف صاف کردن و تنظیم مجدد فک صحبت می کند.

بسیاری از شما حداقل یک یا دو نفر را می شناسید که جراحی ارتوگناتیک را انجام داده اند. او ممکن است به شما گفته باشد که فک او ثابت شده است و یا ممکن است گفته باشد که فک او را برای جراحی شکسته اند. در این لحظه شما ممکن است از خود بپرسید که چرا این شخص خود را در معرض این جراحی بی رحمانه قرار داده و انقدر خجالتی بوده که نتوانسته است سوال کند. در این بخش ،ما به شما یک دید کلی از آن چیزی که دوستانتان تعریف کرده اند ارائه می دهیم.

جراحی ارتوگناتیک فک و صورت


برای اینکه بفهمید آیا شما نیاز به عمل  جراحی فک دارید حتما باید به دکتر متخصص جراحی فک و صورت و ارتودونتیست مراجعه نمایید تا با آنالیز رادیوگرافی و ارزیابی های کلینیکی فک و صورت نیاز شما به جراحی را تشخیص بدهد.

با توجه به تشخیص دکتر اگر شما نیاز به جراحی فک داشته باشید حتما باید درمان ارتودنسی را نیز قبل از عمل جراحی فک انجام دهید. که حدودا درمان ارتودنسی دندان ها ۱ سال طول میکشد. جهت اینکه اکلوژن به حالت ایده آل برسد بعد از انجام جراحی ارتوگناتیک فک نیز باید درمان ارتودنسی خود را باید ادامه دهید.

در درمان ارتودنسی قبل از جراحی براکت هایی بر روی دندان شما قرار میگیرد که باعث میشود ظاهر دندان های شما نسبت به قبل از ارتودنسی نیز بدتر شود. اما این عمل باعث میشود تا بعد از عمل جراحی ارتوگناتیک دندانها در جایگاه درست خود قرار میگیرند.

هدف از جراحی ارتوگناتیک چیست؟


هدف از جراحی ارتوگناتیک اصلاح مشکلات عملکردی و زیبایی ناشی از مشکلات اسکلتی است. مال اکلوژن (قرارگیری نامناسب دندان ها روی هم) شدید ، باعث بسیاری از مشکلات عملکردی می شود. این مشکلات می تواند شامل موارد زیر باشد: ناتوانی در جویدن مواد غذایی، مشکلات گفتاری، سردرد، درد مفصل فکی و مشکلات پریودنتال. جراحی ارتوگناتیک بخش مهمی از درمان آپنه انسدادی هنگام خواب است.

درمان ارتودنسی به همراه جراحی فک برای بعضی از بیماران ترسناک است . این مسئله نشان دهنده آن است که در این زمینه اطلاعات کافی وجود ندارد . مهم ترین مسئله در این بیماران آگاهی دادن و مشخص کردن سود و زیان هر درمان برای هر بیمار است . هنگامی که برای شما یا فرزندتان درمان ناهنجاری های فک و ارتودنسی پیشنهاد می شود ، شما با اصطلاحی به نام جراحی ارتوگناتیک آشنا می شوید . در صورتی بیمار ناهنجاری فک داشته باشد و قبل از بلوغ مراجعه کند ، با ارتودنسی به تنهایی و بدون نیاز به جراحی ناهنجاری بیمار را می توان درمان کرد ولیکن مراجعه دیر هنگام بیمار به همراه مشکلات فکی نیاز به جراحی خواهد داشت . بیماران ارتوسرجری (Orthosurgery) یا بیماران ارتوگناتیک آن دسته از بیمارانی هستند که دارای مشکل فکی می باشند و پس از بلوغ به متخصص ارتودنسی مراجعه می نمایند . این بیماران می بایست در ابتدا تحت درمان ارتودنسی قبل از جراحی واقع شوند و سپس برای جراحی نزد متخصـص فک و صــورت ارجاع داده شـوند و سپـس تحـت درمان ارتودنســی بعد از جراحــی قرار گیرند .

انواع جراحی


ارتودنسی قبل از جراحی برای رفع مشکل شلوغی و منظم کردن دندانها خواهد بود زیرا تا دندانها منظم نباشند جراح فک وصورت نمی تواند فکین را جراحی کند . بنابراین پیش نیاز جراحی ، ارتودنسی خواهد بود و ارتودنسی پس از جراحی(Postsurgical orthodontics) برای هماهنگی بیشتر دو فک جراحی شده و  نظم بهتر به دندانها و اصلاح هرگونه چرخش دندانها و تثبیت درمان جراحی به کار برده می شود .

این جراحی در بیمارستان تحت بیهوشی کامل انجام می شود . اگر فک بالای بیماری عقب باشد به آن Maxillary deficiency می گویند ،  در این صورت بیمار باید تحت جراحی قرار گیرد که فک بالا به جلو آورده شود به این نوع جراحی Maxillary advancement می گویند . اگر فک بالا جلو باشد یا به عبارت دیگر بیمار دارای Maxillary protrusion باشد ، باید فک بالا به عقب برد شود که به آن جراحیی Maxillary set back می گویند . اگر بیمار دارای فک پایین عقب باشد به عبارت دیگر دارای Mandibulardeficiency باشد. باید فک پایین با جراحی به سمت جلو آورده شود که به آن جراحی Mandibular advancement می گویند . اگر بیمار دارای فک پایین جلو باشد به عبارت دیگر دارای Mandibular prognathism باشد تحت جراحی Mandibular set back قرار می گیرد .

اگر بیمار دارای Deep biteیا  Open bite باشد تحت جراحی Lefort قرار میی گیرد . بایستی توجه داشت  که این درمان یک درمان تیمی است که بین متخصص ارتودنسی و جراح فک و صورت انجام می شود . مراحل انجام درمان بایستی به طور صحیح انجام شود ، در غیر این صورت دستیابی به نتایج مناسب بسیار سخت خواهد بود . درمان های جراحی فک و صورت در گروه درمان های جراحی ساده به حساب می آیند که در اغلب موارد تنها نیاز به یک روز بستری شدن در بیمارستان دارند .

ناهنجاری های ناحیه فک و صورت در  هر دو قسمت بافت سخت (یا استخوان ها) و بافت نرم (یا عضلات و چربی و بافت عصبی و …) اثر میگذارند و رشد عادی آن ها را دچار اختلال میکنند و در واقع بافت نرم از بافت سخت زیرین خود تبعیت میکند به همین دلیل در درمان این ناهنجاریها باید هر دو قسمت را در صورت لزوم درمان نمود .

در درمان این نوع بیماریها ابتدا باید مشکلات بافت سخت (استخوانها) درمان شوند چون استخوانها مانند داربست و اسکلت بافت نرم را در جای خود نگه میدارد ، برای ترمیم بافت نرم ابتدا باید داربست آن را اصلاح کرد .

جراحی که برای اصلاح استخوانهای فک بکار میرود، بر خلاف آنچه مشهور است و حتی بیمه های درمانی به آن اصرار دارند این جراحی ها نه تنها جزء جراحی های زیبایی محسوب نمیشوند بلکه کاملاً درمانی هستند چون باعث از بین بردن نقص بدن شده و کارائی اعضاء حیاتی بدن مانند فک (برای غذا خوردن و صحبت کردن) و بینی (برای تنفس) را بهبود بخشیده و به حالت عادی نزدیک میکند .

هزینه

هزینه درمان ارتوگناتیک در کمترین حالت شامل دستمزد جراح، هزینه‌های بیمارستان، هزینه‌های ارتودنسی قبل و بعد از جراحی، هزینه بیهوشی و داروهای مسکن خواهد بود. اما هزینه نهایی این عمل به شرایط و نیازهای خاص هر بیمار بستگی خواهد داشت.

مدت زمان روش درمان ارتودنسی

مرتب کردن دندانها با استفاده از روش ارتودنسی نیاز به مدت زمان زیادی دارد. از آنجا که ریشه های دندان‎ دیر حرکت می‎کنند، ارتودنسی نیز طولانی مدت می‎شود. این مشکل موجب شده تا بسیاری از انجام درمان ارتودنسی امتناع کنند و از روش‎ها‎ی دیگری از قبیل لیزر کردن و تراشیدن دندان استفاده کنند که این امر تبعات و عوارض ناخوشایندی را به دنبال دارد. به همین دلیل یافتن راه‎ها‎یی که بتوان از طریق آن طول درمان ارتودنسی را کاهش داد، ضرورت می‎یابد.

برخی اشخاص این سوال برایشان مطرح می گردد کە بدانند درمان ارتودنسی چه مدت طول خواهد کشید؟ و آیا این مدت برای همه اشخاص یکسان است؟ برای پاسخ به این سوالها خبر زیر را مطالعه کنید.

زمان درمان ارتودنسی


مدت زمان ارتودنسی بستگی به نوع درمان ارتودنسی دارد. در درمان‌های ارتودنسی متحرک که برای اصلاح مشکل فک‌ها انجام می‌شود و باید در سن قبل از بلوغ انجام شود بسته به مشکل بیمار از یک تا 3 یا 4 پلاک ممکن است به بیمار داده شود و هر پلاک باید 6- 4ماه استفاده شود و بعد از اصلاح مشکل نیز برای جلوگیری از برگشت نتایج باید استفاده شبانه از پلاک یا تمهیدات دیگر تا پایان بلوغ را مدنظر قرار داد. درمان ارتودنسی ثابت که برای صاف و مرتب‌کردن دندان‌ها استفاده می‌شود نیز بسته به مشکل بیمار بین 18 تا 24 ماه طول می‌کشد. مشکلات کم را می‌توان در زمان کمتر مثل 9 تا 12 ماه نیز درمان کرد. این درمان‌ها در هر سنی ممکن است اما با افزایش سن به دلیل مقداری کاهش سرعت حرکت دندان‌ها، درمان کمی طولانی‌تر می‌شود.

در مواردی که دندان ها دچار بهم ریختگی شدید و علاوه بر ان اصلاح رشد فکی مدنظر باشد مدت زمان ارتودنسی بیشتر می شود . دیگر عامل تاثیر گذار بر دوره درمان ارتودنسی سن می باشد. به طور معمول نوجوانان در مقایسه با بزرگسالان که رشدشان متوقف شده است سریع تر به درمان پاسخ می دهند .

در صورتی که بیماران تا جای ممکن از برنامه ی درمانی پیروی کنند و بهداشت را نیز به خوبی رعایت نمایند ، دوره درمان ارتودنسی سریع تر به نتیجه خواهد رسید . بهداشت مناسب و استفاده از نخ دندان و مسواک نیز کمک می کند که دندان ها به سریع ترین شکل ممکن حرکت کنند.

درمان ارتودنسی بر اساس سن بیمار، شدت ناهنجاری، همکاری بیمار و میزان حرکت دندان متغییر است و بین 6 تا 30 ماه طول می‌کشد. در بعضی موارد خاص، این مدت شاید از 30 ماه هم بیشتر طول بکشد. البته طول درمان ارتودنسی در اکثر بیماران کمتر از 2 سال است.

زمان مناسب شروع درمان ارتودنسی


در دوران کودکی و زمانیکه درآمدن دندان‌های دندان‌های شیری روبه کامل شدن هست، هیچ ضرری ندارد اگر یک ارتودنتیست آگاه و یا یک متخصص اطفال آشنا با مباحث ارتودنسی کودک را معاینه کند. این کار را حتی یک دندانپزشک آگاه می‌تواند به درستی انجام دهد.

گاه با یک نگاه به دندان‌های شیری اطفال و در سنین بالا‌تر (حول و حوش ۶ سالگی) با بررسی رادیوگرافی دندان‌ها، می‌توان پیش بینی‌هایی را انجام داد و رویش دندان‌ها و رشد فکین را با راهنمایی‌هایی یا با ارایه دستگاه‌هایی هدایت کرد تا کودک در آینده از نیاز به ارتودنسی‌های پیچیده نجات پیدا کند. یا مشکلات کوچک را با دستگاه‌های متحرک یا ثابت کوتاه مدت حل کرد.

اگر در مراحل قبلی هیچ معاینه حرفه‌ای روی کودک انجام نشده، هنوز دیر نیست.
در اغلب کودکان بهترین سن اولین معاینه حدود ۷-۸ سالگی است. ممکن است حتی هیچ دستگاهی به کودک ارایه نشود ولی با دستوراتی خاص یا با کشیدن برنامه ریزی شده دندان‌ها می‌توان به کودک کمک کرد که از مشکلات پیچیده تری مانند نهفتگی دندان‌ها و… نجات یابد و یا مشکلات کوچک وی با دستگاه‌های متحرک و کوتاه مدت حل شود. این کار را حتی یک دندانپزشک آگاه می‌تواند انجام دهد.

گاه کودک نیاز به هدایت رشد فکین (ارتوپدی فک وصورت) دارد. در این صورت بهترین زمان حول و حوش بلوغ فرد است: یعنی اوایل نوجوانی. این سن برای دختر خانم‌ها کمتر است و آقا پسر‌ها وقت بیشتری از این نظر دارند. این کار اغلب با دستگاه‌های متحرک یا ثابت کوتاه مدت انجام می‌شود.
و اما وقتی صحبت از ارتودنسی ثابت و کامل می‌شود، بهترین سن زمانی است که دندان‌های آسیای بزرگ دوم در حال رویش هستند. یعنی اواسط نوجوانی.

منابع:

برج دنتال
الو دکتر
آسمونی
ممتاز نیوز
دکتر سالاری
دکتر مرآتی